Doelen verleggen

Wie mijn Nieuwsbrief van juli heeft gelezen weet dat ik nog grote plannen had deze week. Optimistisch schreef ik: nog één week werken en dan verhuizen. Wat ik vergat was hoeveel er al gebeurd was in korte tijd en hoeveel tijd en energie dat had gekost. En dus haal ik de gestelde doelen niet. Nee, ik ga de toegezegde handleiding (Twijfelaar en Pionier) bij mijn boek Van de kaart deze week niet schrijven. En nee, ik heb ook geen blogserie geschreven naar aanleiding van alle recensies op mijn boek. Ik heb zelfs geen nieuwe aflevering van Zoekend Geloven Radio meer in petto Dat moet allemaal maar na de verhuizing gebeuren!

Recensies en blogs

Er is in de afgelopen maand veel gereageerd op mijn boek, zowel in kranten als op internet. Trouw, Nederlands Dagblad, Reformatorisch Dagblad, Dagblad van het Noorden, Uitdaging, EO Visie hebben bijvoorbeeld vrij uitgebreid stilgestaan bij het boek, soms met een interview. En er zullen nog een paar artikelen volgen. Daarnaast is er in de blogosfeer ook serieus gereageerd: Nico-Dirk van Loo, Miranda Klaver, Marten Knevel en Nico van der Perk hebben bijvoorbeeld behoorlijk werk gemaakt van hun reactie en daarnaast hebben veel leden van de Community Zoekend Geloven ook gereageerd. De reacties lopen uiteen van hartelijke instemming tot kritische vragen – zware oppositie heb ik nog niet gevonden.

Het gesprek op gang brengen, dat was één van de doelen die ik had met mijn boek. Dat is dus gelukt en ik wil graag zelf ook blijven meedoen in dat gesprek. Ik zal dus na de verhuizing en de vakantie zeker terugkomen op de reacties en de vragen zoveel mogelijk beantwoorden. Ik voel me ook werkelijk uitgedaagd door de vragen die gesteld zijn. Maar zoals gezegd: niet nu.

Handleiding voor gesprek

Van verschillende kanten hoorde ik dat er in sommige kerken overwogen wordt om in het komende kerkelijke seizoen een gesprekgroep te beginnen over Van de kaart. Ik juich dat van harte toe. De twijfel en crisis die ik beschrijf blijkt in veel mensen te leven en velen zijn in hun geloof ‘zoekend’ geworden. Daarover met elkaar praten doorbreekt eenzaamheid en helpt nieuwe wegen te vinden. Ik geloof in de kracht van twijfelaars en zie dat velen dappere pioniers zijn geworden. Daaraan ruimte bieden in plaatselijke kerken is van groot belang.

Om dat gesprek te helpen overwoog ik een kleine handleiding te schrijven met samenvattingen, korte alternatieve teksten, gespreksvragen en verwerkingsvormen. En bij voldoende belangstelling zal ik dat ook zeker gaan doen. Tegelijk ben ik niet de enige die daaraan bijdragen kan – de vele lezers van het boek hebben zelf ook hun ideeën. Vandaar dat ik een ‘werkplaats’ in het leven heb geroepen, waar iedereen die dat wil zijn of haar bijdrage kan leveren: Twijfelaar en Pionier. Als er voldoende materiaal is kunnen we het aanbieden als e-book op de website.

Ga naar Twijfelaar en Pionier

Nieuwe plannen

Intussen heb ik wel wát gedaan natuurlijk. Zo heb ik bijvoorbeeld de basis gelegd voor twee nieuwe communities op internet, die begin september van start gaan. Ook heb ik gewerkt aan Churchlab, het programma waarmee ik (plaatselijke) kerken wil helpen in hun eigen organisatie ruimte te creëren voor twintigers en dertigers. Twee plaatselijke kerken hebben inmiddels belangstelling getoond voor dit traject. Ik hoop dat het er een paar meer worden.

Ga naar ChurchLab

Met ingang van het nieuwe kerkelijke seizoen zal ik ook de podcast ‘Onderweg naar zondag’ nieuw leven inblazen. Voorheen gebruikte ik die uitsluitend voor kerkdiensten waarin ik zelf voorging, maar komend seizoen zal ik elke week een aflevering aanbieden waarin de teksten van het oecumenisch leesrooster worden voorgelezen en enkele vragen worden aangereikt waarmee kerkgangers zich kunnen voorbereiden op de kerkdienst van de aanstaande zondag. Het staat kerken en predikanten vrij om deze podcast te gebruiken. Van september 2009 tot en met kerst 2009 duurt de pilot – bij voldoende wekelijkse downloads zal ik het daarna voortzetten.

Natuurlijk kan ik je nu niet al mijn plannen en ideeën vertellen. Wel laat ik je nog weten dat ik volgend seizoen ook vaker lezingen zal geven over de onderwerpen die op deze weblog ter sprake komen. Veel nieuwe afspraken zijn naar aanleiding van mijn boek, maar lang niet alle. Om twee opmerkelijke te noemen: op het Flevo Festival van deze zomer zal ik samen met Klaas Hendrikse spreken over geloof en twijfel en in september mag ik bij de monniken van de cisterciënzerabdij Koningshoeve (nabij Tilburg) spreken over nieuwe monastieke bewegingen. Ik heb gevraagd of zij mij dan willen vertellen over de oude monastieke tradities…

Nieuwsbrief

De komende weken zullen wij verhuizen. In de Nieuwsbrief van augustus zal ik je de nieuwe adresgegevens geven. Ik verwacht op 17 augustus weer aan het werk te zijn en ook dat zal ik via de Nieuwsbrief aankondigen. Als je die Nieuwsbrief al ontvangt, hoef je hier dus niet steeds terug te komen om te zien of ik alweer terug ben – je hoort het wel. En als je de nieuwsbrief nog niet ontvangt, dan kun je die hier aanvragen.

Ik wens je een goede zomer!

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

Pionieren voorbij het schuldgevoel

Schuldgevoel is een vreemd ding. Wie zich schuldig voelt meent snel dat het gaat over datgene waarover hij zich schuldig voelt. Ik heb verzuimd de afwas te doen en als dan iemand verzucht ‘er is geen schoon kopje meer…’ meen ik daarin een verwijt te horen, terecht of niet. Soms het begin van verwarrende conversaties, met als inzet: is er wel of niet een verwijt geuit? Het gebeurt tussen ouders en kinderen, tussen partners in de liefde en tussen zakelijke partners. Wie zich (al of niet met reden) schuldig voelt zal snel menen dat de ander een sneer maakt naar ‘de schuldige daad’ of het ‘schuldige verzuim’.

Ik moet constateren dat veel senioren in de kerk zich schuldig voelen over de afwezigheid van jongere generaties in de kerk: een zuchtend ‘wij hebben het fout gedaan’, of minimaal de vraag: ‘wát hebben wij fout gedaan?’ En laat ik meteen zeggen: ik oordeel niet over de rechtmatigheid daarvan – ik constateer slechts het aanwezige schuldgevoel. Ik krijg namelijk reacties waarin mij wordt verweten dat ik het hen verwijt. Ik zou hebben gezegd: de ouderen hebben de jongeren de kerk uitgejaagd. Nu suggereerde de kop bij mijn overgenomen weblog in Trouw dat inderdaad, maar dat is dan weer de ‘schuld’ (!) van de redactie – want daar wist ik niets van… Maar de strekking van mijn verhalen was een andere: ik maakte de oude generatie geen verwijt over het vertrek van jongeren, maar sprak hen aan op hun verantwoordelijkheid daarin.

Wie goed leest, ziet dat ik de leegloop van de kerk vooral in relatie breng met de snelle omwentelingen van de tijd (opkomst van het postmodernisme, de postchristelijke cultuur en de netwerksamen-leving) – veranderingen die elk klassiek instituut in haar voegen doet kraken. Daar kan geen mens wat aan doen. Maar het vraagt wel om adequaat handelen en dát ontbreekt nogal eens – bij ouderen én bij jongeren! Adequaat handelen zou hier o.a. betekenen: geef de jonge generatie, de generatie die zelf actief deelneemt aan die postmoderne, postchristelijke netwerksamenleving, de uitdagende verantwoordelijk-heid voor een nieuwe kerk, een kerk van de 21e eeuw! Dat wil niet zeggen dat ouderen weg moeten – absoluut niet. En dat wil evenmin zeggen dat de senioren de schuld hebben. Maar wel dat er een overdracht van verantwoordelijkheid en van ‘geestelijk eigendom’ moet plaatsvinden: er is een nieuwe generatie aan zet! Dat vraag om een generatie die dat kan geven én om een generatie die durft te nemen! Enfin, ik val in herhaling.

Ik leg dus geen schuld bij de ouderen, maar spreek hen aan op hun verantwoordelijkheid, die in mijn ogen vooral betekent dat ze verantwoordelijkheid durven over te dragen. Het is een bekend probleem dat verantwoordelijkheid door de ontvangende partij pas wordt genomen als de ander werkelijk loslaat – veelal geen moment eerder. Soms moet het vacuüm eerst gevoeld worden! En ik zie grote aarzeling bij de senioren in de kerk om werkelijk los te laten uit angst dat er niets op dat vacuüm zal volgen. Tegelijk voel ik bij mijn eigen generatie soms een lethargische houding – zij lijken vooral te wachten… Maar waarop dan?

Meer dan eens heb ik op dit weblog gepleit voor een Nederlandse variant van de ‘Mixed Economy’: naast de bestaande kerk radicaal en structureel ruimte voor een nieuwe kerk. Niet in plaats van en ook niet een beetje in de marge: maar voluit en rechtsgeldig naast het bestaande. En ik wil dat pleidooi graag herhalen: laten plaatselijke en landelijke kerken alsjeblieft ruimte maken voor een nieuwe kerk in hun midden. Geef de generatie die we nu problematisch ‘het gat’ noemen een vrijplaats om kerk te zijn - of te worden - op een manier die bij hen past: fresh expressions!

En dat is – laat dat toch duidelijk zijn! – niet vrijblijvend. Dat is zelfs bijzonder veeleisend en ingrijpend! Dat zal ook niet iedereen aandurven. Want dan is het gedaan met het geklaag dat ‘de ouderen’ ons niet begrijpen. Dan is het voorbij met het exposeren van wat er allemaal fout is gegaan. Laten we zélf zichtbaar maken hoe Koninkrijk van God er uitziet in de 21e eeuw. Wij, de twintigers, dertigers en veertigers, zijn immers de generatie die daarin leeft en werkt. En als we dat zelf ook niet goed weten, laat ons dan de zoektocht daarnaar tot thema maken. Ja: zoekend geloven – daar is niets mis mee! Of zoekend kerk-zijn, wat mij betreft. Maar dat zoeken gaat niet aan het geloven vooraf en het zoeken gaat ook aan het kerk-zijn niet vooraf. Zoeken is geloven, dat was het in de bijbel al – lees de Psalmen.

Kortom: geen verwijten. Maar ook geen geruststellende woorden als ‘het valt nog wel mee’, ‘ze komen wel weer terug’ of ‘het is altijd al zo geweest’. We staan werkelijk op een kantel-moment in de tijd en kantelmomenten vragen om dappere pioniers. Dat kunnen overigens net zo goed senioren zijn, maar deze pionierende senioren zullen de eersten zijn die het met mij eens zijn dat het initiatief nu moet liggen bij de jongere generaties.

Waar wachten we op?

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

Nieuwsbrief juli 2009

In de Nieuwsbrief van deze maand vertel ik je waarom het de aflopen weken wat stiller was op mijn weblog. Over de publiciteit rond mijn boek en mijn internetwerk. Over de aanstaande verhuizing naar Groningen en over de start van mijn nieuwe bedrijf. Ik verwijs je naar de nieuwe pagina’s over coaching, over lezingen en over de eerste cursus van Zoekend Geloven. Maar ook doe ik twee beloftes: het nog te schrijven e-book ‘Twijfelaar en Pionier’ (een handleiding voor het lezen in groepsverband van mijn boek Van de kaart) en het Churchlab: de proeftuin voor een nieuwe kerk…

Lees hier de Nieuwsbrief...

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl

Geen nieuwe aflevering ZG Radio

In verband met de voorbereidingen van een aanstaande verhuizing naar Groningen ben ik deze week niet in staat geweest een podcast te maken. Er zal deze zomer wel eens vaker een aflevering uitvallen. Mijn excuses daarvoor. Na 17 augustus zal de regelmaat weer terugkeren.

Boele P. Ytsma
zoekendgeloven.nl